De tranen van Justitia

Over eenzaamheid, vertrouwen en moed

Het politieke besluitvormingsproces beperkt zich steeds meer tot juridische en financiële haarkloverij. Of een besluit naast rechtmatig ook doelmatig is wordt vaak alleen nog achteraf getoetst, tijdens een bezwaarprocedure. Als er al een procedure volgt, want burgers zijn niet dom en kunnen ook rekenen. De weg van gelijk hebben naar gelijk krijgen wordt langer en duurder, zit vol hobbels en gaten en loopt meestal dood. "Laat maar zitten; het kost meer tijd, energie en geld dan het oplevert; als het al iets oplevert."

Zij die niet opgeven (de dapperen) worden weggezet als lastig, recalcitrant, dwarsliggers, slechte verliezers of irritante klokkenluiders. Als zij een juridisch gevecht overleven en winnen, is "het systeem" inmiddels aangepast. Jarenlang financiële stress en ellende, ongevraagd, ongewild, onterecht, wordt dan afgedaan met: ‘Een weeffoutje’.

Voor excuses, medeleven of compensatie ontbreekt de juridische basis. "Als je zelfs maar de indruk wekt dat iemand gelijk heeft kan dat zomaar een claim opleveren, geen bloemetje dus, zo werkt dat nu eenmaal."

Zo zegeviert recht, wat krom is. Gelijke monniken, gelijke ellende.

Iedereen op dezelfde manier behandelen kan juridisch juist zijn, maar of iedereen die behandeling als prettig en rechtvaardig ervaart is weer een heel ander verhaal.

Hoewel ik er geen begrip voor heb, begrijp ik het wel. Je verplaatsen in de situatie van een burger of met hem in gesprek gaan maakt nee verkopen een stuk lastiger. Het wordt makkelijker als je je beperkt tot het financieel en juridisch kader. Ja verkopen lijkt momenteel sowieso geen optie meer. "Dat ben ik niet! met u eens, meneer De Vries. Ik verschuil me niet achter de regels, ik voer ze gewoon uit!"

Over dat "gewoon" uitvoeren oordeelt de Nationale Ombudsman jaar in jaar uit in niet mis te verstane bewoordingen: behoorlijk onzorgvuldig, zorgvuldig onbehoorlijk, onrechtmatig, misbruik van macht, schending van het vertrouwen in de overheid en de rechtszekerheid, stelselmatig onsportief gedrag. "Het ligt ook niet aan het systeem, het ís het systeem!", verzucht een moegestreden topadvocaat. Zijn collega’s maken zich  zorgen om zijn hart, niet over zijn hart voor de publieke zaak.

Na invoering van de Euro is ook de gulden middenweg verdwenen. De Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zijn dezelfde weg ingeslagen.

Veel geautomatiseerde systemen, verzorgen en bezorgen belastingaangiften, administratieve boetes, sancties, invorderingen, etc. Zonder last of ruggespraak of aanzien des persoon. Op de postbezorger en de ontvanger na, komt er geen mens meer aan te pas. In de nabije toekomst wordt nog veel meer mensenwerk vervangen door robots. "Dat is goedkoper en efficiënter." Een groot deel van de bevolking anticipeert hierop en gedraagt zich als robots. Dat maakt beslissen kennelijk gemakkelijker. "Leuker kunnen we het niet maken. Dus waarom zouden we dat proberen? Dat is verspilling van energie, tijd, inefficiënt en duur." Dat geldt kennelijk niet voor de burger, want die moet fouten van de overheid zelf herstellen, op eigen kosten uiteraard.

Zolang het maken van robots mensenwerk is zullen robots zich vergissen. Als er massaal iets misgaat heeft dat niets met efficiency of weeffouten te maken, maar met massale onzorgvuldigheid: een geautomatiseerde chaos gecreëerd door mensen.

Gevoel voor urgentie ontbreekt in Den Haag. Onvermogen en onbehagen regeren de waan van de dag. Er wordt op ramkoers gevaren in de ijdele hoop dat de ijsberg tijdig gesmolten is. Ouderen overlijden steeds vaker thuis in eenzaamheid op de eigen vertrouwde deurmat. Vrouwe Justitia is verworden tot rentmeester van recht in een armoedig bestuurlijk juridisch landschap. In mijn land, mijn Nederland, is sociaal recht geautomatiseerd, de menselijke maat weggesaneerd, en staat niet de burger maar de overheid centraal.

Vertrouwen en gezag zijn wederkerig en er is moed voor nodig om tegen de stroom in te zwemmen.

"Vertrouwen is een wisselwerking. Van beneden naar boven, maar ook van boven naar beneden. Wie durft te vertrouwen verwerft gezag. Wie gezag heeft, krijgt vertrouwen. De wereld is gecompliceerd, maar dit soort zaken blijven vrij simpel. Grijp uw moed. Durf de waarheid, de werkelijkheid, in al zijn onbegrijpelijkheid, onder ogen te zien. En, alstublieft, gooi die valse kleermakers de deur uit. Trek de keizer zijn gewone kleren weer aan. Morgen nog. Wij, uitvoerders en vakmensen, zullen u eeuwig dankbaar zijn." - Geert Mak -

De strijd tegen onrecht eindigt nooit, en de strijd voor vrijheid begint elke dag opnieuw, in jezelf en in de samenleving. Durf te vertrouwen, houd moed, vergeet je dromen niet, en maak onze wereld een beetje beter. 

Staveren, 18 november 2018

Dick de Vries


Geschreven op 18. november 2018 door Gastblog

Heeft u een mooi verhaal? Stuur dan uw verhaal in voor ons gastblog; een podium voor iedereen! Een verhaal insturen kan via onze contactpagina en via ons e-mailadres; info@50plus.frl