Vertrouwen en respect

In de Leeuwarder Courant van 6 januari 2018 wordt onder de titel "Vertrouwen en respect" uitgebreid stilgestaan bij de positie van "de coalitie" in Provinciale Staten. Daarmee wordt dan bedoeld een rekenkundige meerderheid van CDA, VVD, SP en FNP.

Denken in termen van “coalitie” en “oppositie” is bij journalisten nog steeds gangbaar, maar volstrekt niet meer van deze tijd. Vanuit het perspectief van de kiezer is het ook volstrekte onzin. Kiezers stemmen op een (partij) kandidaat. Niet op een oppositie of coalitie. Als kiezer heb je er niets aan als je stem verkwanseld wordt in onderhandelingen tussen partijen, zelfs fundamenteel tegengestelde partijen!

De werkelijkheid is (of zou moeten zijn) dat na verkiezingen gesprekken worden gevoerd met alle partijen. Ook het voorgestelde programma wordt besproken en vastgesteld door de volledige Staten. Ook Gedeputeerden worden aangesteld door de volledige Staten. Daarin besluit een democratische meerderheid.

Dat een aantal partijen een meerderheid heeft is een logisch gevolg van hoe onze democratie werkt, maar daarmee wordt de invloed van een minderheid zeker niet uitgesloten. Denken in vaste meerderheden en minderheden is gebaseerd op machtsdenken. Niet op inhoud. Gelukkig komen wisselende meerderheden steeds vaker voor. Afhankelijk van het onderwerp zijn het niet steeds dezelfde partijen die het met elkaar eens of oneens zijn. Vrije stemming binnen fracties komt nog weinig voor. Grotere fracties worden doorgaans geacht dezelfde stem uit te brengen. Dat blijft een vreemd verschijnsel. Je zou de fractievoorzitter een gewogen stem kunnen geven bij de stemming. De rest van de fractie kan voortaan thuisblijven.

Dat al sinds 12 maart 2003 de Wet Dualisering Provinciaal Bestuur van kracht is, waarin veranderende taken en bevoegdheden van Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten zijn vastgelegd, is ontgaan aan degenen die Gedeputeerden politieke leiders van hun partij noemen. Gedeputeerde Staten zijn bestuurders, geen politici.

Het College van Gedeputeerde Staten maakt geen deel uit van de Provinciale Staten. Het zijn de Staten die kaders stellen, beleid vaststellen en de uitvoering daarvan controleren. Het College voert uit. De verhouding vertroebelt als politieke leiders, soms lijsttrekkers bij verkiezingen, na de verkiezingen bestuurders worden. Soms denken partijen er belang bij te hebben dat zij een binnen de partij herkenbare gedeputeerde hebben. Gedeputeerden zijn soms blij met de herkenbare steun van "hun" partij. Dat zij daarmee zeker niet in de geest van de Wet Dualisering Provinciaal Bestuur werken nemen ze voor lief.

Moet ik tegen een goed voorstel van de coalitie zijn omdat ik geacht wordt bij de oppositie te horen? Moet ik voor een slecht voorstel van de oppositie zijn omdat ik geacht wordt tegen de coalitie te zijn? Onzin natuurlijk!

Mijn standpunt wordt bepaald op basis van partijbeginselen en een partijprogramma. Op basis van stijl en inzichten waarop ik ben gekozen en kiezers geacht wordt te vertegenwoordigen. Niet op basis van simplificaties over coalitie of oppositie!

Machtsdenken door zetels bij elkaar op te tellen, vaste fractiediscipline af te spreken om zo te komen tot vaste meerderheden en minderheden is niet meer van deze tijd. Kiezers denken niet hetzelfde over voor hun belangrijke onderwerpen. Ook niet als ze op dezelfde partij stemmen en zeker niet als ze geacht worden tot een vaste coalitie of oppositie te behoren. Kiezers willen iets van hun standpunt terugzien op politieke podia. Gebeurt dat niet dan veranderen ze hun stemgedrag, gaan zweven, blijven weg bij verkiezingen of kiezen voor invloed via actiegroepen en andere niet politieke organisaties en instellingen. Politieke partijen die inhoud en principes inleveren voor macht en aantallen krijgen daarvan de rekening gepresenteerd.

Het is geen toeval dat er in toenemende mate afsplitsingen, nieuwe partijen en kleine fracties ontstaan. Grotere fracties kunnen getalsmatig, zodra het op stemming aankomt, meer gewicht in de schaal leggen. Kleine fracties kunnen in de discussie en meningsvorming een eigen, voor kiezers herkenbaar, geluid laten horen. Zij kunnen inhoudelijk het verschil maken. De uiteindelijke stemming is maar een klein deel van het politieke beïnvloedingsproces. Denken in termen van coalitie en oppositie doet kleuren verbleken, terwijl juist veelkleurigheid van de samenleving meer zichtbaar moet zijn in de politiek. De samenleving zoekt dan ook naar vernieuwing en verbetering van het betrekken van kiezers en burgers bij de politiek.

Van vertrouwen en respect is sprake als je anderen niet uitsluit, maar samen met anderen beslissingen neemt die een zo groot mogelijke meerderheid goed vindt. Vertrouwen hebben in iedereen en respect hebben voor ieders opvatting.

Ik ben van mening dat Provinciale Staten goed in haar vel zit. Dat sprake is van vertrouwen en respect ondanks verschillende kleuren en verschillen in grootte van de fracties.

Je speelt het spel met z’n allen, niet met een paar.


Geschreven op 10. januari 2018 door Jan Waterlander

Heeft u een mooi verhaal? Stuur dan uw verhaal in voor ons gastblog; een podium voor iedereen! Een verhaal insturen kan via onze contactpagina en via ons e-mailadres; info@50plus.frl