De tiid hald gjin skoft

Ik weet nog goed hoe spannend de eerste (zwart wit) televisie was, de eerste mobiele telefoon, de computer of cassettebandjes, de enorme toestroom aan nieuwe huishoudelijke apparaten. De overgang van turf en kolen naar gas en van de pomp en de put naar waterleiding kennen velen nog. Dat geldt ook voor de wc die het " huske" verving en badkamer met douche en ligbad in plaats van de tobbe of het lavet.

Ook in de werksituatie van mensen is in betrekkelijk korte tijd veel veranderd. Handwerk werd gemechaniseerd en kort daarna geautomatiseerd en nu spreken we van robotiseren. Ik zou een onmetelijke opsomming kunnen geven van veranderingen die zich in de leefomgeving van mensen in enkele tientallen jaren hebben afgespeeld. Als ik daarbij niet alleen betrek wat ik zelf aan veranderingen heb ondervonden, maar ook de verhalen van mijn ouders en grootouders betrek, dan wordt duidelijk dat de tijd geen pauze houdt. Sterker nog: Veranderingen gaan steeds sneller.

Ik weet nog goed, dat je instructieboekjes nodig had, die je eerst goed moest lezen voor gebruik. Maar ik wilde ook weten hoe dingen werkten. Nu hoeft dat niet meer. Het kan ook niet meer. Mijn nieuwe I-pad of computer begrijp ik niet ook al gebruik ik ze wel. Dat geldt voor veel zaken, waarmee ik te maken heb.

Als ik de periode van wat ik zelf heb meegemaakt, in plaats van achteruit vooruit kijk, zeg maar van 1960 tot nu en van nu naar 2060, dan kan ik me nauwelijks een voorstelling maken van hoe de wereld er dan uit zal zien. Dat hoeft ook niet. 50 jaar geleden hadden we er ook geen besef van hoe de wereld er nu uitziet en dat is ons toch allemaal overkomen. We noemen dat welvaart en hebben daar meestal vrede mee. Het gaat zoals het gaat: "De tiid hald gjin skoft".

Toch stelt me dat wel voor een dilemma, meerdere zelfs! In de politiek passeren voorstellen met grote investeringen over een lange periode. We nemen besluiten, waar veel gemeenschapsgeld mee gemoeid is die reiken tot een tijd die we niet kennen. Een tijd die er anders uit zal zien Heel anders dan we nu kunnen overzien!

Ooit werden kanalen gegraven die niet meer de functie hebben waarvoor ze zijn gegraven. Nu beslissen we over grote investeringen in vaarwegen voor de komende 30 jaar. We besluiten over investeringen in windenergie over een periode die langer lijkt dan die van de gasfabriek van weleer tot nu. We zetten in op circulaire economie, maar wat voor gevolgen zal dat hebben? We investeren in werkgelegenheid tegen de robotisering in. Hoe gaat dat met de energietransitie? Hoe zetten demografische ontwikkelingen door? Wat te denken van alle speculaties over klimaatontwikkeling?

We leggen wegen aan, bouwen bruggen en aquaducten, en denken aan het graven van nieuwe vaarwegen. We investeren in de toekomst en denken daarmee 30 of meer jaren vooruit te kunnen. Alsof die wegen, bruggen en kanalen ook dan nog functioneel zijn, zoals ze dat nu zijn.

"De tiid hald gjin skoft".

Moeten we dan geen toekomstgerichte investeringen meer doen? Natuurlijk wel, maar misschien is het handig om daarin een kortere tijdsspanne te nemen. Niet 30 jaar of meer, maar misschien 10 jaar of nog korter. Dit omdat we domweg niet weten hoe de wereld er daarna uitziet en het eigenlijk niet verantwoord is om dan te investeren voor langere tijd. Adviesbureaus maken doorberekeningen voor een langere tijd. De neiging bestaat die serieus te nemen, maar welke aannames doen zij? In hoeverre is hun advies wel betrouwbaar?

Van heel andere orde, maar niet minder belangrijk in dit verband, is de pensioen discussie. Ook bij premiebetaling, pensioenopbouw en pensioenuitkeringen wordt uitgegaan van een horizon die ver weg ligt. Er worden aannames gedaan op basis van huidige inzichten en omstandigheden en hoe die zich mogelijkerwijs ontwikkelen vanuit het huidige perspectief. Maar als die uitgangspunten niet kloppen of niet meer toepasbaar zijn in de toekomstige situatie? Wat dan?

"De tiid hald gjin skoft."

Dat ontwikkelingen in onze leefomgeving steeds sneller gaan is ook een aanname. Maar als die waar is dan hebben we behoefte aan flexibiliteit, beleid dat rekening houdt met versnellende veranderingen. En dan baseer ik mijn mening niet op hoe sommige mensen denken te weten hoe de wereld er over 30, 40 of 50 jaar uitziet en zet ik daar mijn geld niet op in.

Ik wil investeren in wat te overzien is, in verandercapaciteit en veranderbaarheid, en flexibiliteit en dynamiek. In een andere nieuwe wereld wil ik niet gegijzeld worden door onjuiste aannames uit een oude tijd!


Geschreven op 24. mei 2017 door Jan Waterlander

Heeft u een mooi verhaal? Stuur dan uw verhaal in voor ons gastblog; een podium voor iedereen! Een verhaal insturen kan via onze contactpagina en via ons e-mailadres; info@50plus.frl