De vreemde wereld van: de auto

Voortdurend verbaas ik mij over de grote verscheidenheid aan auto's die er is. Niet alleen de vele merken, maar ook de veelheid aan uitvoeringen. De verschillen zijn groot voor wat betreft afmetingen, kleur, vermogen, prijs, brandstof en brandstofverbruik en ik kan nog wel even doorgaan met het opsommen van verschillen. Slenterend door een parkeergarage ontdek ik geen enkele auto die gelijk is aan een andere. Altijd zien ze er net iets anders uit of zit er meer in of aan of minder. Het verbaast mij dat voor elk merk, type en uitvoering een markt is. Ik bedoel dat de keuze van mensen zo divers is.

Je zou denken dat er een duidelijke voorkeur zichtbaar is. Nu is het ene merk populairder dan het andere, maar criteria van mensen om een bepaalde auto te willen aanschaffen zijn kennelijk zo divers, dat er altijd wel een koper te vinden is.

Ik ken mensen die merkvast zijn of jaren in dezelfde auto rijden. Anderen wisselen relatief snel van merk en uitvoering. Sommigen berekenen wat voor hen het voordeligst is. Anderen willen elke volgende auto mooier dan de vorige.

Hoewel niet fanatiek, volg ik wat er over nieuwe modellen in kranten en bladen staat. En uiteraard zie ik de talrijke auto advertenties. Marktplaats meldt keurig elke dag hoeveel auto's er per dag worden aangeboden en verhandeld. Kijkend naar deze markt en de functionaliteit van een auto en de vormgeving zou je kunnen denken, dat maar een paar de beste en mooiste zijn. Maar de werkelijkheid is ook hier weerbarstig.

Ook al zijn we eraan gewend: Het is een aparte wereld!  

In plaats van naar de auto kan ik naar heel veel onderwerpen kijken en naar de keuzepatronen die daarin zichtbaar of juist onzichtbaar zijn. Kijk naar woningbouw en woninginrichting. Kijk eens naar kunst en cultuur of naar muziek. Kijk eens naar mode en kleding. Mensen hebben verschillende smaken, oordelen verschillend en onderscheiden zich van elkaar in de meest uiteenlopende opzichten.

We zijn gewend aan een pluriforme samenleving en individualisering, maar toch blijft het apart: Wat de één mooi vindt, vindt de ander lelijk. Wat de één goed vindt, vindt de ander slecht. Daartussen zit een veelheid aan schakeringen en verschillen.

Een andere aparte wereld is die van “de politiek".  Daar vinden mensen, dat je trouw moet zijn aan jouw partij. Als er nieuwe partijen komen met nieuwe mensen en nieuwe ambities, idealen en plannen wordt daar vaak kritisch op gereageerd. Versnippering moet worden tegengegaan, is een dan veel gehoorde kreet.

Oude partijen en grotere partijen krijgen meer (media) aandacht en worden beter gefaciliteerd. "Ja", zeggen sommigen, "Eigenlijk zou je niet meer dan drie , vier, of vijf politieke partijen moeten hebben om een keuze uit te kunnen maken."

Zwevende kiezers of mensen die niet stemmen krijgen afkeuring. "Afwijkend stemgedrag" moet dikwijls worden uitgelegd en wordt doorgaans niet aangemoedigd. Stem en kieswijzers leiden je op basis van je standpunt op stellingen, naar de voor jou meest voor de hand liggende partij. Er ontstaat een vorm van paniek als er een keuze gemaakt lijkt te gaan worden uit "teveel” partijen. Je wordt ook geacht tegen de andere partijen te zijn als je voor die ene bent. We kennen landen, waar je helemaal niet, of slechts uit twee partijen kunt kiezen.

Er zijn veel verschillende analyses mogelijk van stemgedrag van kiezers en campagnegedrag van politieke partijen. Het verschijnsel coalitievorming, waarbij je het één krijgt terwijl je voor het ander hebt gekozen, maakt het er niet gemakkelijker op om een keuze te maken.

Veel kiezers zijn ook autokopers, en autobezitters zijn ook kiezers. Het zijn dus ook mensen die iets willen kunnen kiezen. Mensen die afwegingen willen maken vanuit algemeen belang en vanuit persoonlijke voorkeuren. Mensen die goede informatie en waar voor hun geld willen hebben. De ene kiezer is de andere niet, en bij een keuze uit drie, hebben ook de mensen die dezelfde keuze maken, nog steeds verschillende opvattingen en voorkeuren.

Mensen die mogen kiezen willen ook wat te kiezen hebben. Ze willen een keuze maken die aansluit bij hun opvattingen, ideeën en omstandigheden. Veranderen van partij door gewijzigde omstandigheden, voortschrijdend inzicht, of andere afwegingen, horen daarbij. De autobranche weet dat, de modewereld, de kunst en cultuursector weten dat ook. De samenleving verandert, is pluriform, mensen maken individuele afwegingen en niet alleen voor collectieve keuzes.

De BV Nederland, verreweg het grootste bedrijf van Nederland, met alle belastingbetalers als aandeelhouder en als klant, worstelt ermee hoe de BV moet omgaan met al die aandeelhouders en klanten. Het kan bijna niet anders dan dat dit leidt tot "failliet", dat nieuw ondernemerschap ontstaat, reorganisaties zullen plaatsvinden en protectionisme wordt afgestraft.

Het is tijd voor bezinning op de politieke verhoudingen in Nederland en hoe wij omgaan met ons bestuur. Een systeem van volksvertegenwoordiging en openbaar bestuur waarop we nog wel trots zijn maar dat blijkbaar niet meer voldoet aan de wensen van deze tijd.

Het gaat mij niet om de vergelijkingen op zich maar om keuzepatronen. Om hoe we tot een keuze komen en hoe dat, leuk of niet, nu anders gaat dan is geweest.

Het kiesgedrag van kiezers is veranderd, maar het keuze-aanbod verandert te langzaam mee en is nog steeds te beperkt. Politieke partijen veranderen weinig mee met veranderingen in de samenleving.

Het is een aparte wereld!


Geschreven op 21. april 2017 door Jan Waterlander

Heeft u een mooi verhaal? Stuur dan uw verhaal in voor ons gastblog; een podium voor iedereen! Een verhaal insturen kan via onze contactpagina en via ons e-mailadres; info@50plus.frl