Grijze integriteit

Integriteit is de persoonlijke eigenschap (karaktereigenschap) van een individu die inhoudt dat de betrokkene eerlijk en oprecht is en niet omkoopbaar. De persoon beschikt over een intrinsieke betrouwbaarheid, zegt wat hij doet en doet wat hij zegt, heeft geen verborgen agenda en veinst geen emoties. Een persoon met deze eigenschappen wordt integer genoemd. Maar een karaktereigenschap is iets subjectiefs. Het bestempelen van iemand als integer kan dus op controverses stuiten. Wat de één beschouwt als betrouwbaar kan een ander anders ervaren. Reden voor de leden van Provinciale Staten om hierover met elkaar van gedachten te wisselen. 

Als het gaat om integriteit in het openbaar bestuur en in de politiek wordt al snel gedacht aan steekpenningen, omkoping, "bonnetjes" en het lekken van vertrouwelijke informatie. Een integer persoon zal zijn doen niet laten beïnvloeden door oneigenlijke zaken. Integer zijn betekent dat je zuiver bent en je zo gedraagt dat je alle betrokkenen in hun waarde laat. Dus niet jezelf of anderen bevoordelen of benadelen. Gelijkwaardig rekening houden met alle belanghebbenden. Dat betreft feiten, maar ook de schijn wekken dat je dat (niet) zou doen.

Beïnvloeden en je laten beïnvloeden behoort bij het politiek proces. Daarbij behoor je zuiverheid na te streven. Maar wat is dat dan? Bij zelfverrijking is dat duidelijk. Je laten belonen of verwennen om mogelijk je stemgedrag aan te passen moet uitgesloten zijn. Ook rekening houden met belangen van familieleden, vrienden of belanghebbenden waar je maatschappelijk bij betrokken bent, moet uitgesloten zijn. Openheid en transparantie is belangrijk en je kunt je in voorkomende gevallen onthouden van stemming en niet aan de discussie meedoen. Nevenfuncties zijn openbaar, betaalde declaraties ook en het is gebruikelijk dat wordt bijgehouden of er geschenken zijn gegeven.

Dan nog blijft er een grijs gebied. We blijven daarom scherp op oordeelsvorming van ons zelf en van anderen en spreken onderling af wat we doen als de schijn ontstaat van belangenverstrengeling of niet integer zijn. Dat de leden van Provinciale Staten zich over dit onderwerp gebogen hebben om scherp te blijven op integriteit is een goede zaak!  

Maar wat nu als je wordt uitgenodigd voor een werkbezoek? Wat als je maatschappelijke nevenfuncties juist belangrijk vindt vanwege betrokkenheid bij de samenleving? Wat als je opkomt voor de belangen van je kiezers omdat je graag wilt dat ze bij volgende verkiezingen weer op je stemmen? Wat als je niet je eigen afweging maakt, maar je onderwerpt aan fractie- of coalitiediscipline? Wat als je het belang van eenheid in je partij groter vindt dan je eigen inhoudelijke oordeelsvorming?  

Van ouderen mag een zekere wijsheid worden verwacht en een sterk bewustzijn van integer zijn. Ouderen beschikken doorgaans ook over veel persoonlijke en maatschappelijke contacten waarmee je bewust en onbewust rekening houdt. Er is altijd een mogelijke verleiding om "iets voor elkaar te betekenen" terwijl dat niet zuiver is. "Voor wat, hoort wat" hoort niet.  

De media spelen hierin een bijzondere rol. Enerzijds maken ze politici genadeloos af bij de schijn van niet integer zijn. Anderzijds zijn ze maar wat blij met het lekken van (vertrouwelijke) informatie. Terwijl het lekken van vertrouwelijke informatie een strafbaar feit is. Politici denken doorgaans belang te hebben bij een goede pers, maar wat mag je wel en niet doen om de kans daarop te vergroten? Je mening geven uiteraard, maar informatie lekken om een primeurtje te schenken absoluut niet. Mijn ervaring is gelukkig, dat onze regionale media ook integer willen zijn. Maar toch...

Kritische journalisten kunnen een belangrijke rol spelen met betrekking tot het integer handelen van politici. Opvattingen over integriteit zijn cultuurgebonden en aan verandering onderhevig. We kennen voorbeelden uit het buitenland die daar gangbaar en volledig geaccepteerd zijn en hier onbestaanbaar. En bij de ene politieke partij lijken grensgevallen of grensoverschrijdingen eerder voor te komen dan bij andere. Door de jaren heen veranderen waarden en normen en niet overal is sprake van hetzelfde zelfreinigend vermogen.  

In onze grijsheid zijn wij integer en worden we er graag op aangesproken zodra maar de minste schijn bestaat dat we afdwalen....

 


Geschreven op 15. januari 2016 door Jan Waterlander

Heeft u een mooi verhaal? Stuur dan uw verhaal in voor ons gastblog; een podium voor iedereen! Een verhaal insturen kan via onze contactpagina en via ons e-mailadres; info@50plus.frl