De tranen van Justitia

Over eenzaamheid, moed en vertrouwen

Het politieke besluitvormingsproces beperkt zich steeds meer tot juridische en financiële haarkloverij. Of een besluit naast rechtmatig ook doelmatig is wordt alleen achteraf getoetst, tijdens een bezwaarprocedure, als er al een procedure volgt, want burgers zijn niet dom en kunnen ook rekenen. De weg van gelijk hebben naar gelijk krijgen, wordt langer en duurder, zit vol met hobbels en gaten, en loopt meestal dood. ‘Laat maar zitten; het kost meer tijd, energie en geld dan het oplevert; als het al iets oplevert.’

Zij die niet opgeven (de dapperen) worden weggezet als lastig, recalcitrant, dwarsliggers, slechte verliezers of irritante klokkenluiders. Als zij een juridisch gevecht overleven en winnen, is -het systeem- inmiddels aangepast. Jarenlang financiële stress en ellende, ongevraagd, ongewild, onterecht, wordt dan afgedaan met: ‘Een weeffoutje’.

Voor excuses, medeleven of compensatie ontbreekt de juridische basis. ‘Als je zelfs maar de indruk wekt dat iemand gelijk heeft kan dat zomaar een claim opleveren, geen bloemetje dus, zo werkt dat nu eenmaal.’

Zo zegeviert recht, wat krom is. Gelijke monniken, gelijke ellende.

Iedereen op dezelfde manier behandelen kan juridisch juist zijn, maar of iedereen die behandeling als prettig en rechtvaardig ervaart is weer een heel ander verhaal.

Hoewel ik er geen begrip voor heb, begrijp ik het wel. Je verplaatsen in de situatie van een burger of met hem in gesprek gaan maakt nee verkopen een stuk lastiger. Het wordt makkelijker als je je beperkt tot het financieel en juridisch kader. Ja verkopen lijkt momenteel sowieso geen optie meer. ‘Dat ben ik niet! met u eens, meneer De Vries. Ik verschuil me niet achter de regels, ik voer ze gewoon uit!’

Over dat ‘gewoon’ uitvoeren oordeelt de Nationale Ombudsman jaar in jaar uit in niet mis te verstane bewoordingen: behoorlijk onzorgvuldig, zorgvuldig onbehoorlijk, onrechtmatig, misbruik van macht, schending van het vertrouwen in de overheid en de rechtszekerheid, stelselmatig onsportief gedrag. ‘Het ligt niet aan het systeem, het ís het systeem!’, verzucht een moegestreden topadvocaat. Zijn collega’s maken zich  zorgen om zijn hart, niet over zijn hart voor de publieke zaak.

Na invoering van de Euro is ook de gulden middenweg verdwenen. De Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zijn dezelfde weg ingeslagen.

Veel geautomatiseerde systemen, verzorgen en bezorgen belastingaangiften, administratieve boetes, sancties, invorderingen, etc. Zonder last of ruggespraak of aanzien des persoon. Op de postbezorger en de ontvanger na, komt er geen mens meer aan te pas. In de nabije toekomst wordt nog veel meer mensenwerk vervangen door robots. ‘Dat is goedkoper en efficiënter.’ Een groot deel van de bevolking anticipeert hierop en gedraagt zich nu al als robots. Dat maakt beslissen kennelijk makkelijker. ‘Leuker kunnen we het niet maken. Dus waarom zouden we dat proberen? Dat is verspilling van energie en tijd, inefficiënt en duur.’ Die vlieger gaat helaas niet op voor de burgers. Die moeten fouten van overheden zelf herstellen.

Zolang het maken van robots mensenwerk is zullen robots zich vergissen. Als er massaal iets misgaat heeft dat niets met efficiency of weeffouten te maken, maar met massale onzorgvuldigheid: een geautomatiseerde chaos gecreëerd door mensen.

Gevoel voor urgentie ontbreekt, onvermogen en onbehagen regeren de waan van de dag. Er wordt op ramkoers gevaren in de hoop dat de ijsberg tijdig gesmolten is. Ouderen moeten langer thuis wonen en velen overlijden in trieste eenzaamheid op de eigen vertrouwde deurmat. Vrouwe Justitia is verworden tot rentmeester van recht in een schraal bestuurlijk juridisch landschap. In mijn land, mijn Nederland. Waar sociaal recht en menselijke maat zijn geautomatiseerd. Waar niet de burger maar de overheid centraal staat.

Vertrouwen is een wisselwerking. Van beneden naar boven, maar evenzogoed van boven naar beneden. Wie durft te vertrouwen verwerft gezag. Wie gezag heeft, krijgt vertrouwen. De wereld is gecompliceerd, maar dit soort zaken blijven vrij simpel.

Grijp uw moed. Durf de waarheid, de werkelijkheid, in al zijn onbegrijpelijkheid, onder ogen te zien. En, alstublieft, flikker die valse kleermakers de deur uit. Trek de keizer zijn gewone kleren weer aan. Morgen nog. Wij, uitvoerders en vakmensen, zullen u eeuwig dankbaar zijn.  

Stavoren 18 november 2018

Dick de Vries

Mag ik even afrekenen?

30. maart 2018, door Jan Waterlander

Politiek bedrijven is niet altijd eenvoudig. Het vraagt om kennis en specifieke vaardigheden. Het kost tijd, veel tijd. Het is niet eenvoudig duidelijk te maken aan kiezers die de politiek op afstand volgen, hoe de hazen lopen. Het is moeilijk, maar van groot belang, dat je je als volksvertegenwoordiger zo verantwoord aan je kiezers, dat zij je kunnen afrekenen: Afrekenen op wat jezelf, je partij en je kiezers de moeite waard vinden om op af te rekenen...

LF2018 opening: laatste trein naar Stavoren

24. januari 2018, door Gastblog

Al een tijdje oefen ik mee met een koor dat zal zingen bij de opening van Leeuwarden Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa 2018. Het wordt een spektakel, wordt ons beloofd. Dat geloof ik ook. En na de opening kan er gefeest worden, zegt men. Toch niet als je uit Sûdwest-Fryslân komt en je met openbaar vervoer wilt of moet, schrijft Rob Goedhart uit Koudum.

 

Vertrouwen en respect

10. januari 2018, door Jan Waterlander

In de Leeuwarder Courant van 6 januari 2018 wordt onder de titel "Vertrouwen en respect" uitgebreid stilgestaan bij de positie van "de coalitie" in Provinciale Staten. Daarmee wordt dan bedoeld een rekenkundige meerderheid van CDA, VVD, SP en FNP.

Denken in termen van “coalitie” en “oppositie” is bij journalisten nog steeds gangbaar, maar volstrekt niet meer van deze tijd. Vanuit het perspectief van de kiezer is het ook volstrekte onzin.

Van vertrouwen en respect is sprake als je anderen niet uitsluit, maar samen met anderen beslissingen neemt die een zo groot mogelijke meerderheid goed vindt. Je speelt het spel met z’n allen, niet met een paar. 

code rood

12. december 2017, door Jan Waterlander

Gisteren werd het zo glad op straat dat je je nauwelijks normaal kon voortbewegen. Iedereen werd geadviseerd binnen te blijven. Eén dag de deur niet uit is te overzien, maar voor een steeds grotere groep ouderen is het elke dag code rood…

 

Weg met het gefröbel van de huidige coalitiepartijen!

21. november 2017, door Gastblog

Martin van Mourik is de lijsttrekker van 50PLUS Leeuwarden, de partij die morgen voor het eerst meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente Leeuwarden. Martin vindt het hoog tijd dat 50-plussers het heft weer in eigen handen nemen.