Woningen, corona-steun en weidevogels

De vergadering van Provinciale Staten van 21 april liep uit en dus moest er op 28 april worden doorgegaan.

Voor 50PLUS-Fryslân waren onderwerpen als woningmarkt en het corona-steunpakket ‘No en moarn’ het meest aansprekend. Waarbij we ons natuurlijk ook bezorgd maken over het teruglopen van het aantal weidevogels.

De woningmarkt in Fryslân

Waar – op welke plek - woningen worden gebouwd en wat voor soort woningen is in principe een taak voor de gemeenten. Maar de provincie houdt wel de regie en maakt afspraken met die gemeenten. Onder andere over hoeveel woningen de gemeenten willen hebben. Anders worden gemeenten wellicht concurrenten van elkaar en kan de ene gemeente de andere ‘leeg zuigen’.

Al in het verkiezingsprogramma voor de Statenverkiezingen van 2019 heeft 50PLUS-Fryslân ervoor gepleit meer oog te krijgen voor huizen voor 1- en 2-persoonshuishoudens. Iedereen snapt dat als een gemeente een stuk grond te verkopen heeft zij blij is met een de opbrengst die een projectontwikkelaar daarvoor wil neerleggen, wanneer die ontwikkelaar daar een paar dure twee-onder-een-kappers weg wil zetten en waar hij veel geld aan kan verdienen. Maar daarmee raken de behoeften van 1- en 2-persoonshuishoudens buiten beeld.

Juist jongeren en ouderen hebben behoefte aan dat een ander soort huizen dan eengezinswoningen. Jongeren, omdat ze niet direct met een ‘villa’ kunnen starten. Ouderen, omdat ze best naar iets kleiners willen doorstromen. Om dát beter in beeld te krijgen heeft Theun Wiersma gepleit naar gedegen onderzoek naar behoeften van jongeren en ouderen om met de uitkomsten van dat onderzoek in gesprek te gaan met de gemeenten.

Een andere oplossing voor ouderen is dat zij hun ‘te grote huis’ verbouwen en ‘levensloopbestendig maken’. En wellicht aanpassen voor bewoning van meerdere mensen (jongeren?). Zo’n aanpassing kost geld. De mensen, die een eigen huis hebben, bezitten vaak wel vermogen maar dat zit ‘in de stenen’. Het huis kan een waarde van € 200.000 hebben en de hypotheek mag zijn afgelost maar dan heb je nog geen € 200.000 te besteden. Er zijn mogelijkheden om wel geld ‘vrij te krijgen’. Men gaat dan een lening aan – met het huis als onderpand – en men betaalt rente. Als t.z.t. het huis verkocht wordt kan met de – gehele of een deel van de opbrengst - de lening worden afgelost. In de wandelgangen ‘verzilverlening’ genoemd. In enkele gemeenten zijn er al mogelijkheden. Maar 50PLUS-Fryslân wilde dat de provincie daarin ging participeren. Een motie daarover werd daarover verworpen. 50PLUS-Fryslân kreeg alleen de steun van CDA, CU en Statenlid Van Swol.

50PLUS-Fryslân steunde verder de moties die de provincie opriepen een grotere ambitie te hebben voor woningbouw. Ook om in te zetten op duurzaamheid, wat niet hoeft te betekenen dat woningen tot in de eeuwigheid moeten blijven staan; meer tijdelijke woningen bieden waarschijnlijk ook een oplossing voor de woningnood en de behoeften. En om oog te hebben voor dorpen. M.n. voor ouderen, die graag in hun dorp willen blijven wonen, maar waar geen geschikte woningen voor zijn.

Corona-steunpakket.

Een provincie heeft het qua geld doorgaans heel gemakkelijk. Zij krijgt een bepaald budget van rijksoverheid, waarmee zij een aantal taken moet verrichten. Bijvoorbeeld het onderhouden van provinciale wegen, vaarwegen met bruggen en provinciaal openbaar vervoer. Daarnaast blijft er geld over om goede dingen voor de provincie mee te doen. Het is aan de leden van Gedeputeerde Staten om dat geld zo goed mogelijk in te zetten. Daarbij komt dat Friesland jarenlang een behoorlijke buffer had. De ‘NUON-gelden’. De provinciale energietaken zijn in het verleden overgedragen (‘verkocht’) aan Nuon. Die pot met geld raakt langzamerhand op.

Bij aanvang van deze statenperiode (2019) hebben de coalitiepartijen CAD, PvdA, VVD en FNP een bepaalde budgettering gemaakt. Daarbij hebben zij ongeveer 20 miljoen euro als reserve gehouden voor onvoorziene omstandigheden. We kunnen stellen dat de coronapandemie zo’n onvoorziene omstandigheid is.

Al snel in 2020 kwam de provincie dan ook met voorstellen om de burgers en bedrijven die last hadden van die corona-pandemie zo goed mogelijke te steunen vanuit die reserve.

Directe steun aan bijvoorbeeld ondernemers is vanuit de provincie gezien lastig, om dat dit eigenlijk een taak van de rijksoverheid is. En omdat je als provincie niet aan overheidssteun van bedrijven mag doen.

Uiteraard kan de provincie wel initiatieven ontwikkelen, waardoor de bevolking en ondernemers een steun In de rug kunnen krijgen. In 2020 heeft de provincie daarvoor al 10 miljoen euro uitgetrokken. Nu moesten Provinciale Staten zich buigen over de volgende 10 miljoen.

Van uit het College voor gedeputeerde Staten werden een aantal zaken beroemd, waarvoor heel snel geld beschikbaar zou moeten zijn. Zo wil men subsidie verlenen aan ondernemers die plannen willen maken voor circulaire economie en zaken die de brede welvaart ondersteunen. Men wil een subsidie verlenen aan bedrijven die stagiaires op willen nemen, maar dat lastig vinden. Men wil het onderwijs - en met name hoger onderwijs - ondersteunen. En men wil geld steken in maatschappelijke en culturele initiatieven. Onder andere op het gebied van sport.

Naast deze onderwerpen, waar direct geld in gestopt kan worden, heeft de provincie een aantal ‘challenges’ benoemd waarbij subsidie gestoken gaat worden in innovatieprojecten, onderwijs en arbeidsmarkt-projecten en projecten voor toerisme, recreatie, leefbaarheid en cultuur. Verder wil de provincie de digitale structuren versterken.

Oog voor ouderen en mensen met de smalle beurs.

Theun Wiersma heeft over dat laatste gezegd dat het erg vage projecten zijn, waar veel geld naartoe gaat. Hij zag liever dat er direct (meer) geld zou gaan naar dorpshuizen en wijkcentra. Plekken waar ook veel ouderen en mensen met een smalle beurs zich op kunnen richten, maar die nu wel vaste kosten hebben, maar geen opbrengst. Een motie met een cadeau van €2.500 per dorps- of wijkhuis zou struikelen en heeft 50 plus-Fryslân dan ook ingetrokken.

Ook vroeg Theun Wiersma aandacht voor de culturele behoeften van mensen met een smalle beurs en ouderen,  die niet heel gemakkelijk naar allerlei culturele evenementen kunnen. Voor hen bestaat behoefte aan vertier in dorp of wijk. De provincie trekt ongeveer een half miljoen euro uit voor kleine culturele initiatieven, dat geld is in principe alleen op te halen door mensen vanuit de culturele sector zelf. Er volgde nog wel een uitleg van gedeputeerde mevrouw Poepjes dat er vanaf juni ook een regeling komt voor dorpen en wijken, waar subsidie van € 500 beschikbaar zal zijn. Dat was nieuws en – omdat Theun voelde geen meerderheid te krijgen voor zijn motie – heeft hij ook die vóór de stemming terug te trekken.

Openbaar Vervoer

Hoewel openbaar vervoer – en met name busvervoer – geen onderwerp was heeft 50PLUS-Fryslân  een motie van het CDA ondersteund, waarin staat dat er vanuit deze corona-steun-gelden ook geld moet worden besteed aan het bevorderen van het busvervoer in Fryslân. Want – en dat heeft Theun Wiersma al diverse malen gesteld – de provincie is bezig om het busvervoer af te breken. Waar buslijnen geschrapt worden, omdat er niet of nauwelijks reizigers zijn, zullen die niet snel meer terugkomen. Om de burger te stimuleren meer van de bus gebruik te maken moet er nu dus actie komen en geld in gestoken worden. Maar eigenlijk vindt 50PLUS-Fryslân dat er meer stringente maatregelen moet worden genomen. Dat komt later weer op de agenda.

Weidevogels

Iedereen is bezorgd over het feit dat de dat er steeds minder weidevogels zijn. De precieze reden van deze teruggang is niet geheel bekend, maar het feit dat het Friese landschap is ingericht op landbouw, waarbij het grasland dient als voervoorziening voor de koeien en de boer dit gras zo efficiënt en zo vaak mogelijk van het land wil rijden maakt dat de weidevogel zich daar niet lekker bij voelt. En als de weidevogel probeert op zo’n  weiland (Vaak zonder beschutting) te gaan leven wordt hij ook heel al snel bedreigd door natuurlijke vijanden zoals de vos en dergelijke. Theun Wiersma heeft in dit debat duidelijk gemaakt dat hij vindt dat de natuur meer zijn eigen gang moet kunnen gaan en dat daarom de landbouw een stuk in zal moeten schikken. (Niet alleen om meer weidevogels te krijgen; ook voor meer biodiversiteit en minder CO2-uitstoot).

Het ging hier om een zogenaamde startnotitie. De eerste ideeën van het college van gedeputeerde staten. Welk beleid er vanuit de provincie uiteindelijk uit komt zullen we later zien.