Werkbezoek onderwaterdrainage veenweide

Op uitnodiging van de Agrarische Jongeren Friesland (AJF) is de Statenfractie 50PLUS Friesland aangeschoven bij het rondetafelgesprek over actuele zaken in de landbouw in Koufurderrige. De AJF zet zich in voor de belangen van zo’n 850 leden in Friesland bij o.a. politieke kwesties en denkt mee over provinciale, landelijke en Europese vraagstukken.

Door de actualiteit van het Veenweidedossier heeft de AJF een excursie georganiseerd voor provinciale politici aan de proeflocatie voor onderwaterdrainage bij Koufurderrige. Gastheer Jan Brouwer noemt het drainagebuizen, maar irrigatiebuizen is eigenlijk een betere term in deze droge periode. Het effect ervan lijkt goed voor de boer en het klimaat.

Veengrond die droogstaat gaat oxideren (langzaam verbranden). Het gebeurt massaal in tropische gebieden waar oerwouden worden gekapt en moerassen drooggelegd voor soja of palmolie plantages. Daarbij komen enorme hoeveelheden CO2 vrij. Op kleinere schaal gebeurt in Nederland hetzelfde. Vooral waar waterschappen het waterpeil flink hebben verlaagd. Het veen gaat er in rook op of beter in CO2. In gebieden waar het waterpeil laag is, daalt de bodem, vaak met meer dan een centimeter per jaar.

De oxidatie van veen is goed voor 1 procent van de Nederlandse broeikasgassen. Het verhogen van het waterpeil is één van de goedkopere manieren de productie van broeikasgas te verminderen. Je hoeft alleen maar het waterpeil in de veenpolders te verhogen. In Friesland oxideert het veen het snelst, want nergens anders hebben waterschappen zo drastisch het waterpeil verlaagd als hier. In veel Hollandse veenweidegebieden steekt het land minder dan een halve meter boven het slootoppervlak uit, bij Jan Brouwer in Koufurrige is dat het dubbele.

Dat wordt gewerkt aan een peilverhoging is niet direct bedoeld om de uitstoot van CO2 terug te dringen. Provincie en Wetterskip willen vooral het veen redden voor het te laat is. Bij Koufurderrige ligt nog een pakket van 1 à 2 meter; dat is nog te redden. Maar dan moet er snel iets gebeuren, zegt Niek Bosma, projectleider van het experiment. 'We hebben hier de eerste metingen gedaan in 1963', zegt hij, 'en sindsdien is de bodem een halve meter gedaald.' Nog eens zo'n daling en ook het veen bij Koufurderrige is niet meer te redden. Dan moeten de boeren op zandgrond verder.

Maar ook de oogst lijdt onder perioden van droogte. Brouwer: 'In een normaal jaar kan ik vijf keer gras maaien. Maar steeds vaker lukt het maar drie of vier keer, omdat de grond te droog is en het gras niet goed groeit.' Het experiment moet het nog uitwijzen, maar Brouwer heeft de hoop dat de peilverhoging hem zelfs geld gaat opleveren. 'Als we één keer per jaar extra kunnen maaien, levert dat per hectare 700 euro extra opbrengst op.'

De eerste ervaringen zijn positief, maar het gaat om een experiment waarvan alle effecten over een langere termijn moeten worden gemeten om definitief conclusies te trekken. Daarom vraagt de sector aan de politiek eerst die conclusies af te wachten voordat er maatregelen worden genomen in het Veenweidegebied. Dat is in ieders belang.