50PLUS tegen nieuwe vaarweg naar Drachten

50PLUS Fryslân is tegen een nieuwe klasse Va vaarweg naar Drachten. Fractieleider Jan Waterlander tekende daarom tijdens de Provinciale Staten op 20 juni 2018 mee met een amendement van het CDA dat onderzoek  naar zo’n vaarweg uitsluit. Dit amendement kreeg geen meerderheid in de Staten. 50PLUS stemde daarom tegen het hele Vaarwegen besluit.

Het CDA/50PLUS amendement kreeg steun van PVV, GrienLinks, Partij voor de Dieren en FFP. In totaal 14 stemmen. Een meerderheid (29 stemmen) verwierp het amendement.

Vaarweg Drachten
Is daarmee een nieuwe klasse Va vaarweg voor schepen van 110 m lengte naar Drachten aanstaande? Nee. Integendeel. Heel langzaam schuiven de standpunten in de door 50PLUS gewenste richting: geen nieuwe vaarweg naar Drachten.  Want ook het college vindt dat de hoge kosten (€ 90 miljoen) van zo’n vaarweg niet opwegen tegen de baten voor enkele bulk verwerkende bedrijven, zoals Kijlstra beton en Agrifirm veevoer. Het college wil nog wel een onderzoek doen. Een meerderheid steunt dat. Een gebiedsontwikkeling tussen Grou en Drachten zou via de achterdeur nog een mogelijkheid kunnen bieden voor zo’n nieuwe vaarweg. Het gaat dan wel ten koste van polder De Hege Warren, waardoor 600 ha onder water wordt gezet. Ook eiland De Burd zou doormidden worden gesneden. Recreatief vaarverkeer rondom Grou wordt bedreigd.

Maar als er geen nieuwe vaarweg naar Drachten komt dan blijft de situatie bij Earnewâld zoals die is: door elkaar heenvaren van beroepsvaart en recreatievaart? Ja, want pogingen van o.a. GrienLinks om de bij de huidige door ontheffing toegestane klasse Va vaart naar Drachten in de toekomst te verbieden liepen spaak. Wel werd een CDA amendement – gesteund door 50PLUS - aangenomen dat de zichtlijnen bij Earnewâld verbeterd.

Vaarweg Heerenveen
Ook over de vaarweg naar Heerenveen werd gesproken. Hier lijkt een nieuwe vaarweg voor grotere schepen onbereikbaar. Het college wil dat niet, maar biedt wel openingen om na onderzoek enkele verbeteringen aan te brengen.  De strijd spitst zich toe op het wel of niet toestaan van ontheffingen voor klasse Va schepen. Een amendement van FNP om dit per 1 juli 2021 te verbieden kreeg een meerderheid.

Standpunt 50PLUS over vaarwegen
Hoe staat 50PLUS in de discussie over vaarwegen en binnenhavens in Fryslân? De fractie vindt niet dat je in 2018 uitspraken kunt doen over benodigde vaarwegen in 2050. 50PLUS woordvoerder Pietsje Spijkstra zei daarover in de Oordeelvormende Commissie van 13 juni: “Er zitten in de Visie op Vaarwegen aannames over de stand van zaken in 2050. 'Bulktransport en haven gebonden bedrijvigheid groeien'. En: ‘er is behoefte aan transport en verwerking van grote hoeveelheden grondstoffen en bulkproducten voor betoncentrales en veevoer’. Je kunt net zo goed het omgekeerde beweren. Dat beton en veevoer transport  juist minder wordt. De bevolking van Fryslân krimpt. Vanaf ongeveer 2025 worden er nauwelijks meer nieuwe huizen gebouwd. Er worden tot 2030 in Fryslân 30.000 huizen gesloopt. Alle vrijkomende grondstoffen worden in 2050 circulair verwerkt. Landbouw wordt natuur-inclusief met minder vee.”
Fractieleider Jan Waterlander voegde tijdens de Statenvergadering nog toe dat we bezig zijn met oude oplossingen voor nieuwe problemen. ‘Vroeger vervoerde een schip turf van Drachten naar Amsterdam en nam schelpen mee terug, die werden verwerkt door Kijlstra. Die tijd is geweest. Zoek andere oplossingen dan het graven van nieuwe kanalen.'

50PLUS vindt het merkwaardig nu over vaarwegen te spreken, terwijl we in Fryslân behoefte hebben aan een transportvisie voor weg, water en spoor goederenvervoer. En leg daarbij een relatie met de industrieterreinen. Waterlander wees op de mogelijkheden die Prinses Margriet- en Van Harinxma kanaal bieden. Beide worden geschikt voor grote klasse Va schepen en er liggen bij Kootstertille (Skûlenboarch) en Leeuwarden (Swette VI) natte bedrijventerreinen waar tot 2030 ruimte genoeg is voor bulk verwerkende bedrijven. Dat maakt dan meteen de discussie over een fly-by terminal in het PM-kanaal overbodig. Gedeputeerde Sietske Poepjes zei dat dit onderdeel vormt van het onderzoek naar de fly-by terminal.

Misschien is er na de zomer gelegenheid voor een discussie over weg, water en spoor goederentransport. Dan wordt het zogenaamd Koersdocument besproken. Dat is een tussenstap op weg naar de Omgevingsvisie voor Fryslân. Daar gaat het ook over vervoer en transport.

Spoorbrug Leeuwarden
Een beetje verscholen tussen alle te nemen besluiten over vaarwegen was het voorstel om de spoorbrug over het Van Harinxmakanaal in Leeuwarden te vervangen door een aquaduct (kosten € 85 miljoen). De Werkgroep Spoor Fryslân kwam onlangs met het advies dat je beter een tunnel kunt bouwen. Die kost slechts € 45 miljoen. Ook is er twijfel bij de Werkgroep of er wel goederentreinen door het aquaduct kunnen rijden vanwege een te grote hellingshoek. Op vragen van 50PLUS of die garantie gegeven kan worden antwoordde gedeputeerde Sietske Poepjes positief. Wat betreft een tunnel: die kosten lopen volgens Poepjes in de honderden miljoenen. 50PLUS heeft niet de kennis om hier nu een oordeel over te vormen. Dit aquaduct wordt niet morgen aangelegd. 50PLUS blijft dit dossier volgen.